راوندى ( 573 ق ) . اين اثر ، تلخيصى است از كتاب الخرائج و الجرائح راوندى كه به‌تفصيل از معجزات پيامبر و امامان عليهم السلام سخن گفته است . از ديگر متون كلامى ، الثاقب فى المناقب اثر ابوجعفر محمد بن على معروف به ابن‌حمزه ( 552 ق ) است كه در آن اخبارى دربارهء معجزات پيامبران و پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله و معجزات حضرت فاطمه عليها السلام و ساير امامان عليهم السلام آمده است . همچنين كتاب كشف اليقين علامه حلى و نيز المقنع فى الامامة استرآبادى كه داراى برخى آگاهىهاى تاريخى نيز هست ، گفتنى است . علاوه بر اين كتاب‌هايى كه درباره شكل‌گيرى فِرَق شيعى نگاشته شده ، به نوعى داراى بحث‌هاى كلامى - تاريخى است ؛ مانند فرق نوبختى كه آگاهىهاى تاريخى ارزنده‌اى در كنار مباحث كلامى به‌دست مىدهد . امامت و ولايت در مكتب تشيع مسئله رهبرى امت اسلامى پس از پيامبر صلى الله عليه و آله كه از آن به امامت ياد مىكنيم ، يكى از مسائل بنيادين در انديشه اسلامى است . امامت گاه به معناى عام‌ترى نيز به كار مىرود كه شامل خود پيامبران نيز مىشود . به ديگر بيان ، تعدادى از پيامبران الهى كه عهده‌دار مرجعيت دينى و رهبرى اجتماعى نيز بوده‌اند ، منصب امامت ( به معناى عام آن ) نيز داشته‌اند ؛ چنان‌كه قرآن‌كريم درباره امامت حضرت ابراهيم عليه السلام سخن گفته است . « 1 » اما در اينجا معناى خاص‌ترى مورد نظر است كه تنها به منصب جانشينى پيامبر براى شخصى ديگر - كه پيامبر نيست - اختصاص مىيابد . پيامبراسلام صلى الله عليه و آله پس از هجرت به مدينه ، نخستين حكومت اسلامى را بنيان نهاد و خود رهبرى آن را برعهده گرفت . از اين پس ، پيامبر صلى الله عليه و آله افزون بر انجام مسئوليت‌هاى پيامبرانه خويش - مانند دريافت و تبليغ وحى ، تفسير قرآن ، بيان احكام الهى و تعليم و تربيت مردم - عهده‌دار وظايف مربوط به رهبرى جامعه اسلامى نيز گرديد . او به اختلاف مسلمانان رسيدگى مىكرد و در ميان آنان حكم مىراند ؛ حدود و قوانين الهى را اجرا مىنمود و قواى نظامى را رهبرى مىكرد و درباره جنگ و صلح تصميم مىگرفت و امور اقتصادى جامعه را سامان مىداد . به ديگر سخن ، رهبرى امت اسلامى در همه شئون دينى و دنيوى بر دوش پيامبر صلى الله عليه و آله سنگينى مىكرد .

--> ( 1 ) . بنگريد به : بقره ( 2 ) : 124 .